Krótko- i długoterminowe stopy procentowe w krajach Unii Europejskiej. Konwergencja czy dywergencja? - Michalczyk, Wawrzyniec (Long- and short-term interest rates in the European Union member states. Convergence or divergence?, 2017)
Celem artykułu jest prezentacja wyników badania stopnia konwergencji poziomów nominalnej i realnej krótko- i długoterminowej stopy procentowej oraz tendencji w tym zakresie w krajach Unii Europejskiej. Okres badawczy stanowią lata 2006-2015, a metodę – analiza danych statystycznych i literatury. Jako miernik krótkoterminowej stopy procentowej została przyjęta trzymiesięczna stopa międzybankowego rynku pieniężnego, a przy ocenie zbieżności stopy długookresowej jako wskaźnik zapewniający odpowiedni stopień porównywalności danych z różnych krajów wykorzystano najczęściej używaną do tego celu rentowność dziesięcioletnich obligacji skarbowych. Jak wskazują wyniki badania, można mówić o sukcesywnym pogłębianiu skali konwergencji nominalnego oprocentowania krótkoterminowego. Wskazuje na to zasadniczo zgodny kierunek jego zmian w poszczególnych państwach, wysokie wartości współczynnika korelacji (i malejące różnice) pomiędzy stopą w gospodarkach spoza obszaru wspólnej waluty a jej pułapem w strefie euro oraz obniżające się poziomy mierników dyspersji. Gdy jednak podda się badaniu stopy w ujęciu realnym, wnioski nie są już tak jednoznaczne – w krajach występują w tym zakresie bardzo zróżnicowane tendencje, współczynniki korelacji osiągają relatywnie niższe poziomy, a spadek wartości miar dyspersji nie jest tak szybki. Wydaje się, że wciąż istniejące na tym polu rozbieżności mają konwencjonalne przyczyny, którymi są np. różnice w zakresie poziomu rozwoju gospodarczego, tempa wzrostu cen, oczekiwań inflacyjnych, wiarygodności gospodarki i polityki ekonomicznej czy premia za ryzyko kursowe. W przypadku stopy długoterminowej, w ujęciu zarówno nominalnym, jak i – przede wszystkim – realnym, w badanym okresie należy odnotować istotne wahania stopnia konwergencji. Wynikają one w dużej mierze ze wzrostu skali dyspersji tej zmiennej w okresie globalnego kryzysu i kryzysu w strefie euro, kiedy to przeszacowaniu uległy determinanty poziomu rentowności obligacji państwowych emitowanych przez kraje Unii Europejskiej. Co jednak charakterystyczne, skala rozproszenia stopy długoterminowej mierzona współczynnikiem zmienności jest zasadniczo niższa niż oprocentowania krótkoterminowego
Ekonomia XXI Wieku = Economics of the 21st Century, 2017, Nr 2, s. 106-124
Keywords: stopa procentowa; konwergencja; Unia Europejska; interest rate; convergence; European Union