Dyskurs psychiatryczno-prawny inspirowany myślą Michela Foucault - Pinkos, Wojciech (Psychiatric-legal discourse inspired by the thought of Michel Foucault, 2025)
Artykuł analizuje problem odpowiedzialności karnej i cywilnej osób z zaburzeniami psychicznymi w kontekście polskiego prawa, uwzględniając perspektywę interdyscyplinarną obejmującą prawo, psychiatrię i filozofię. Szczególny nacisk położono na koncepcję poczytalności w prawie karnym. W tekście omówiono rolę opinii biegłych psychiatrów i psychologów oraz funkcję środków zabezpieczających. Analiza została osadzona w teoretycznym ujęciu Michela Foucaulta, który wskazywał na powiązanie wiedzy i władzy oraz rolę instytucji psychiatrycznych jako narzędzi kontroli społecznej. Autor poddaje krytycznej refleksji proces medykalizacji wymiaru sprawiedliwości i wskazuje na zagrożenia wynikające z dominacji ekspertyzy nad autonomią jednostki. W ostatniej części zaprezentowano kierunki możliwych reform systemu prawno-psychiatrycznego, w tym rozwój sprawiedliwości naprawczej, wspieranego podejmowania decyzji oraz demokratyzacji wiedzy. Podkreślono potrzebę odejścia od modelu izolacji na rzecz podejścia opartego na dialogu, reintegracji i poszanowaniu praw człowieka.
Zeszyty Naukowe Collegium Witelona, nr 54(1)/2025, s. 117-126
Keywords: poczytalność; odpowiedzialność karna; zaburzenia psychiczne; środki zabezpieczające; Michel Foucault; biowładza; psychiatria sądowa; ubezwłasnowolnienie; medykalizacja prawa; sprawiedliwość naprawcza